
در این روش اطلـاعات به صورت مستنداتی صفحهای بر روی شبکه اینترنت قرار میگیرند و بوسیله یک مرورگر وب قابل مشاهده هستند و همـ اکنون کارکردهای بسیاری دارند.
شبکه اینترنت چیست؟
شبکه جهانی اینترنت مجموعه ای از شبکه های کامپیوتری است که با استفاده از قوانین و پروتکل های خاصی که به آن TCP/IP می گویند و از طریق خطوط تلفنی، ماهواره ای و غیره به یکدیگر وصل شده اند، تا اطلاعات و داده ها بتواند به سرعت از یک کامپیوتر به کامپیوتری دیگر در هر کجای گیتی انتقال یابد.
با تحولات اساسی و رشد بی نظیر که طی دهه اخیر بوقوع پیوسته است، در حال حاضر اینترنت به عنوان یکی از مهمترین ابزارها، برای انتقال جوامع به جامعه اطلاعاتی مطرح شده است که درآن کلیه شبکه های کامپیوتری، تلفن ها، ویدئوها، کنفرانس ها، موبایل ها و غیره با هم ارتباط داشته و به تبادل اطلاعات می پردازند.
به طور کلی می توان دلایل محبوبیت اینترنت را در همگانی بودن، کاهش هزینه ها، سهولت خرید و فروش بر روی اینترنت، بدون مرز و بدون مالک بودن اینترنت، رشد سریع اینترنت و فراوان بودن تعداد مشترکان آن دانست.
اینترنت مانند جهانی تخلیلی است، جهانی غیر از جهان ما که در آن می توان همه چیز یافت از گفتگو با افراد و بخش های سرگرمی و لطیفه گرفته تا کسب اطلاعات در مورد فضا، گرفتن مقالات علمی و ارتباط با دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی برای همکاری و یا ادامه تحصیل در کشورهای دیگر ،در کنار این موارد امکانات دیگری نیز در اینترنت وجود دارد که می توان به نامه الکترونیکی، گفتگو، گرفتن نرم افزارها از اینترنت و غیره اشاره نمود.
TCP/IP چیست؟
تلفظ صحیح این اصطلاح بصورت تی ـ سی ـ پی ـ آی ـ پی می باشد.
این حروف بیانگر سیستم ارتباطی اصلی اینترنت می باشد، این پروتکل استاندارد اصلی اینترنت است اما هیچ لزومی ندارد که شما از این قوانین استانداردها و یا به اصطلاح «پروتکل» آگاهی داشته باشید .
اصولاً هر شبکه ای از قوانین TCP/IP استفاده می کند می تواند با هر شبکه دیگری که آن هم با قوانین TCP/IP کار می کند، ارتباط برقرار کند و از نظر تئوری هر کامپیوتری به این ترتیب می تواند به اینترنت وصل شود.
Line بــودن به چه معنایی است؟
آن لاین / آف لاین: هنگامیکه کامپیوتر شما یک ارتباط زنده و باز با اینترنت دارد و شما می توانید در اینترنت کار مورد نظر خود را انجام دهید، به شما و کامپیوترتان اصطلاحاً آن لاین On Line گفته می شود که منظور آن است که شما همانند یک ماشین در یک جاده هستید و می توانید به پیش بروید. در این حالت در اصطلاح می گویند روی خـــط هستید.
اما هنگامیکه ارتباط شما با اینترنت بسته است مثلاً به دلیل خاموش بودن کامپیوتر، عدم اتصال به اینترنت و یا به هر دلیل دیگر اصطلاحاً گفته می شود که شما و کامپیوترتان آفلاین Off Line هستید و مانند آن است که ماشین شما از جاده خارج شده است یا در محلی پارک کرده اید و فعلاً نمی توانید در این جاده به جلو بروید.
تاریخچهٔ اینترنت در ایران
امروز نگهداری از اطلاعات به عنوان یكی از مهمترین وظایف واحد كامپیوتر در یك شركت بهشمار میرود. اما گاهی اوقات و به دلایل تقرییاً روشنی، این مسأله در برخی شركتهای كوچك یا متوسط مورد بیتوجهی قرار میگیرد. برخی از این دلایل عبارتند از:
1- بسیاری از این قبیل شركتها دارای افرادی با تخصص ویژه برای نگهداری از سیستم و اطلاعات درون آن و ایجاد نسخههای پشتیبان (Backup) برای مواقع ضروری نیستند. شاید در بسیاری از این موارد، مدیران این شركتها تصور میكنند كه اختصاص هزینه و حقوق ویژه، برای چنین كاری در كل به ضرر شركت تمام میشود و یا حداقل اینكه این كار ارزش صرف چنان هزینهای را ندارد.
2- در بسیاری از موارد به دلیل عدم طبقهبندی و دستهبندی اطلاعات، كل اطلاعات ضروری و موردنیاز یك شركت، فقط بر روی یك سرور قرار دارد كه در نتیجه در صورت بروز ایراد در آن سرور، در كل كار شركت اختلال ایجاد میشود.
3- در برخی از شركتها علیرغم توجه و آگاهی كافی دستاندركاران به هر دو مقوله تولید اطلاعات و نگهداری از آنها، به دلیل عدم وجود بودجه كافی، عملاً مقوله دوم با نقض یا فراموشی مواجه میشود.
برای مواجه با چنین رویدادهای ناخواستهای، شش نكته مهم به صاحبان و مدیران شركتهای مذكور توصیه میشود:
1- قبل از اینكه نگران بروز هر حادثهای در محدوده مسؤولیتتان شوید، باید افراد متخصصی را به خدمت بگیرید، سیاستهایتان را در زمینه نگهداری از اطلاعات تدوین كرده و اولویتها را مشخص كنید. افراد متخصص وظیفه دارند براساس سیاستها و اولویتهای تدوین شده، اطلاعات را از لحاظ اهمیت و ریسكپذیری مورد بررسی قرار داده و دستهبندی كنند.
در شركتهای كوچك یا متوسط وظیفه مذكور را تنها یك شخص كه آن هم میتواند فردی در حوزه اجرایی سیستم باشد انجام دهد اما در شركتهای بزرگ، شاید وجود یك مدیر و چند دستیار او برای این كار لازم باشد. پس در مرحله اول اطلاعات حیاتی و در مرحله دوم برنامههای كاربردی حیاتی شناسایی و دستهبندی میشوند و از آنها نسخه پشتیبان تهیه میشود.
2- نسخههای پشتیبان را در جای دیگری كه سیستم در آن مستقر نیست نگهداری كنید. به عنوان مثال اگر از یك سرور پشتیبان استفاده میكنید این سرور لزوماً باید در جای دیگری قرار بگیرد تا در صورت بروز حوادثی مثل آتشسوزی، سرقت، زلزله، نوسانات برق و غیره به صورت همزمان با سرور اصلی آسیب نبیند. اگر نسخههای پشتیبان را بر روی نوار مغناطیسی یا CD و امثال آن ذخیره میكنید باز هم باید آنها را در محل نگهداری می کند.
همه چیز راجع به IP
Ip شماره ایست که به هر کامپیوتر متصل به اینترنت داده میشود تا بتوان به کمک آن شماره به آن کامپیوترها دسترسی داشت. این عدد برای کامپیوترهایی که حالت سرور دارند و نیز کامپیوترهای کلاینتی که معمولا به روشی غیر از شمارهگیری (Dial Up) به اینترنت وصل هستند، عددی ثابت و برای دیگران عددی متغیر است.و در هر بار وصل شدن به اینترنت این شماره عوض میشود یعنی هر بار که شما با شرکت ISP خود تماس گرفته و به اینترنت وصل میشوید، عددی جدید به شما نسبت داده میشود.
در اول ژانويه 1869 ميلادي ايران به عضويت اتحاديه بين المللي تلگراف در آمد. در سال 1253 اداره تلگراف به وزارت تبديل و « عليقلي خان مخبرالدوله » نخستين وزير تلگراف شد.
پس از جنگ جهاني اول و پديد آمدن سيستم هاي جديدتر و سريعتر ارتبايطي، مثل تلگراف بي سيم، دولت انگليس در بهمن 1310 رشته اي تلگراف را كه در تملك خود مي دانست به دولت ايران واگذار كرد.
در فاصله سال هاي 1280 تا 1285 هجري شمسي پنج امتياز ايجاد تلفن به اشخاص حقيقي ايراني براي مناطق تبريز، مشهد، گيلان و اروميه داده شد كه پنجمين و مهم ترين آن امتيازي بود كه در سال 1282 هجري شمشي به وساطت « ميرزا علي اصغر خان اتابك » به « دوست محمد خان معيرالممالك » واگذار شد، كه غير از چهار نقطه پيش گفته، تمام كشور را در بر مي گرفت.
در سال 1285 تلفن بين شهري تهران- قلهك و تهران- تجريش ( پايتخت كشور ) شروع به كار كرد. سي سال بعد اين ارتباط بين 24 شهر برقرار شده بود.
عصر ارتباطات و مخابرات بي سيم از سال 1303 در ايران آغاز شد. نياز به امكان تماس دائم با جهان باعث شد كه وزارت جنگ آن زمان يك دستگاه فرستنده موج بلند 20 كيلوواتي براي تهران و شش دستگاه موج بلند 4 كيلوواتي براي تبريز، كرمان، كرمانشاه و خرمهر به شوروي سفارش دهد. ايجاد خطوط ارتباطي ماكروويو به دليل كاربردهاي گسترده اش در خدمات ارتباطي بين شهري و بين المللي در سال 1345 و ارتباط آن از طريق شبكه 3800 كيلومتري بين آنكارا، تهران و كراچي برقرار شد. شبكه ماكروويو كشور نيز از سال 1351 فعاليت خود را آغار كرد. بالاخره با گشايش اولين ايستگاه زميني در اسدآباد همدان در سال 1348 ايران وارد عصر نوين ارتباطات و مخابرات يعني عصر ماهواره شد.
ايستگاه زميني ماهواره اسدآباد از طريق دو مدار همزماني ( ارتفاع حدود 36000 كيلومتري زمين ) كه يكي بر روي اقيانوس اطلس و ديگري اقيانوس هند قرار دارد ارتباط تلفني، تلفكس و ... مشتركين را با سراسر دنيا برقرار مي ساخت.
در سال 1350 اولين خط تلفن خودكار بين تهران، اصفهان و شيراز برقرار شد و بتدريج ساير مراكز استان ها و شهرستان ها نيز با استفاده از سيستم هاي خودكار با هم تماس گرفتند. لازم به ذكر است كه اين سيستم ها اغلب آنالوگ بودند تا اينكه در سال 1363 سيستم ديجيتال وارد شبكه مخابراتي شد و مركز تلفن دانشگاه اولين مركزي بود كه به اين سيستم مجهز گرديد. در پي اين اقدامات، توسعه سيستم ديجيتال روند سريع تري به خود گرفت بنحوي كه در سال 1368 استفاده از سيستم ديجيتال عملياتي شد و دومين مركز ديجيتال بين المللي نيز در سال 1369 راه اندازي گرديد
پاسخ به این سوال تقریبا ساده است. همانطور که می دانید هر جریان عبوری در یک رشته یا سیم، نسبت به جریان عبوری با جهت معکوس در رشته کناری خود تاثیری به نام میدان الکترو مغناطیسی ایجاد می کند که این میدان الکترو مغناطیسی با افزایش سرعت و سیکل جریان قدرت یبشتری یافته و باعث ایجاد اختلال (نویز) گردیده که در نهایت انتقال جریان را با مشکل مواجه می کند. حال هرچه تعداد رشته هایی که جریان از آنها عبور می کند بیشتر و به هم نزدیکتر باشند، این مشکل نیز بیشتر نمایان می گردد.
همانطور که می دانید رابط ATA/33 از مجموع 40 و رابط های ATA/66 تا ATA/133 از 80 رشته سیم حامل جریان تشکیل شده اند. این رشته های به صورت یک در میان اطلاعات را ارسال و در یافت می کنند. میدان الکترو مغناطیسی حاصل از این جریانات تا سرعت ATA/66 قابل صرف نظر است. این جریان در سرعت های بیشتر یعنی از ATA/66 تا ATA/133 با اضافه شدن 40 رشته سیم خنثی (اتصال زمین) در بین رشته های حامل جریان نیز قابل کنترل است. بله، دلیل وجود 40 رشته سیم اضافه در کابل های ATA/66 و بالاتر از آن نسبت به کابل ATA/33 نیز همین نکته است. اما برای بالاتر بردن سرعت در رابط های بالا می باید این میدان مغناطیسی کنترل شود که عملا ادامه کار را با محدودیت های فنی روبرو می سازد.
دلیل اصلی مهاجرت از رابط های موازی به سری در دیسک های سخت نیز همین امر است. در رابط سری چون اطلاعات یا در حالت ارسال و یا در حالت دریافت می باشند، از این میدان مغناطیسی صرف نظر می شود. اما چگونه است که سرعت انتقال در رابط سری SATA با رابط موازی ATA برابر و حتی بسیار بیشتر از آن است؟
این سوال نیز پاسخ نسبتا ساده ای دارد. برای جبران افت سرعت در حالت سری، باید سرعت رفت و برگشت را در هر سیکل کاری بالاتر برد. در سرعت سیکل برابر، سرعت انتقال رابط موازی حدودا هشت برابر بیش از حالت سری است. بنابر این برای جبران این اختلاف و پیشی گرفتن از آن، سیکل و به عبارتی فاصله زمانی هر رفت و برگشت در رابط سری را باید افزایش داد که این نکته نیز به راحتی و با استفاده از تراشه های قدرتمند امروزی قابل انجام است، به همین دلیل است که امروزه شاهد انواع دیسک های سخت حجیم 300 و 500 گیگابایتی SATA II با سرعتی حدود 300MB/S در بازار هستیم.
در ادامه مقاله به بررسی سایر تفاوت های موجود بین رابط SATA و ATA و نیز استاندارد ها و ویژگی های به کار رفته در رابط SATA و نوع جدیدتر آن SATA II خواهیم پرداخت.
خانواده SATA
همانطور که گفته شد SATA استاندارد جدید برای انتقال اطلاعات به صورت سری از دیسک سخت به مادربرد است. در حال حاضر دو نسخه از این استاندارد معرفی شده که به ترتیب عبارتند از SATA I (به اختصار SATA) و SATA II . سرعت انتقال اطلاعات در نوع اول برابر با 150MB/S و در نوع دوم یا همان SATA II برابر با 300MB/S (البته در حالت تئوری) می باشد.
با اینکه سرعت اسمی انتقال اطلاعات در دیسک های SATA II دوبرابر SATA I است اما این تفاوت در واقعیت به ندرت از 20% فراتر می رود.
در اصل بخش عمده این افزایش سرعت به لطف وجود فناوری جدیدی با نام Native Command Queuing در دیسک های سخت SATA II بدست می آید. در واقع تاثیر NCQ به این صورت است که باعث می شود اطلاعاتی که برای خواندن توسط هد دستگاه در صفحات مدور ذخیره سازی (پلاتر ها - صفحات آلمینیومی به شکل دایره که در محفظه دیسک سخت قرار دارند و اطلاعات بر روی آنها به صورت صفر و یک و رمش مغناطیسی ذخیره می شوند) قرار دارند، طوری چیده شوند که با حداقل چرخش صفحات، اطلاعات توسط هد دستگاه خوانده شوند. با دقت در تصویر زیر با نحوه عمل این شیوه بیشتر آشنا خواهید شد :

چگونگی خواندن اطلاعات توسط NCQ
همانطور که در تصویر بالا مشاهده می کنید، برای خوانده شدن توسط اطلاعات 1 - 2 - 3 - 4 توسط هد دستگاه، در حالتی که از فناوری NCQ استفاده شده صفحه مدور نیاز به 1.5 دور چرخش دارد. در مقابل دیسک سختی که فاقد فناوری NCQ است، به بیش از 2.5 دور برای خوانده شدن اطلاعات توسط هد دستگاه نیاز دارد.
البته لازم به ذکر است که برای استفاده از فناوری NCQ حتما چیپست مادربرد ( یا چیپی که وظیفه ترجمه اطلاعات دریافتی از دیسک سخت را دارد) نیز باید از این فناوری پشتیبانی کند. تقریبا تمامی مادربرد هایی که با پشتیبانی از SATA II به فروش می رسند از این قابلیت پشتیبانی می کنند.
نکته دیگر سازگاری دیسک های SATA II با مادربرد های قدیمی تر مبتنی بر SATA I است. اما در این صورت حالت NCQ غیر فعال شده و دیسک سخت SATA II به مانند یک دیسک SATA I عمل خواهد نمود. این ویژگی بخصوص برای کاربرانی که در حال حاضر از مادربرد مبتنی بر SATA I استفاده می کنند و نیز قصد اضافه نمودن دیسک سخت دیگری به سیستم خود را دارند مناسب است. با توجه به اختلاف قیمت بسیار پایین بین دیسک های SATA I و SATA II قطعا خرید دیسک های SATA II به صرفه تر خواهد بود. چرا که با ارتقای مادربرد در آینده نزدیک می توان از سایر امتیازات دیسک سخت SATA II نیز بهره مند گردید.
تفاوت های ظاهری
دیسک های سخت SATA علاوه بر سرعت افزایش یافته، برتری های دیگری نیز نسبت به نسل پیشین خود دارند. از مهمترین این تغییرات می توان به کاهش پهنای کابل اتصال مورد استفاده برای انتقال اطلاعات اشاره نمود. همانطور که در تصویر زیر مشاهده می کنید، پهنای کابل SATA درحدود هشت برابر از کمتر کابل ATA است. این کاهش پهنا همانطور که در بخش قبلی گفته شد، به لطف افزایش سرعت سیکل انتقال اطلاعات (بیت ها) و کاهش تعداد رشته های انتقال صورت گرفته است.

مقایسه اندازه رابط ATA (سمت چپ) و رابط SATA (سمت راست)
کاربران حرفه ای و مونتاژ کنندگان کامپیوتر های شخصی، کابل SATA را معجزه ای از طرف تکنولوژی می دانند، چرا که اولا مدیریت این کابل بسیار ساده است و مانند کابل های ATA نیازی به انتخاب و انجام تنظیمات Master و یا Slave بودن دیسک سخت نداشته و تنها با اتصال یک طرف کابل رابط به دیسک سخت و طرف دیگر آن به مادربرد، عمل پیکربندی آن نجام می شود. ثانیا کاهش پهنای کابل SATA برخلاف کابل های پهن IDE، از عبور جریان هوای تولید شده توسط فن های خنک کننده داخل سیستم، جلو گیری نکرده و به این ترتیب به کاهش دمای داخل سیستم کمک می نماید.
در مقابل برتری های یاد شده، کابل رابط SATA یک امتیاز منفی دارد و آن حساسیت نسبت به تاشدگی شدید، به دلیل کاربرد سیم های ویژه در ساخت کابل رابط SATA است که در صورت احتیاط نمودن در هنگام استفاده از آنها طبعا این امتیاز منفی در نظر گرفته نخواهد شد.
از دیگر تفاوت های ظاهری قابل مشاهده می توان به تغییر کانکتور تغذیه در دیسک های سخت SATA اشاره نمود. همانطور که در شکل زیر مشاهده می کنید، کانکتور تغذیه در مدل SATA II تغییرات عمده ای نسبت به سلف خود پیدا کرده است. البته در مدل های ابتدایی SATA از کانکتور معمولی استفاده شده است.

رابط تغذیه هارد های SATA
نصب و پیکر بندی دیسک های سخت SATA
نصب و پیکر بندی دیسک های سخت SATA تا حدودی با دیسک های قدیمی تر ATA تفاوت دارد. منظور از نصب، نصب فیزیکی دیسک شامل قرار دادن در محفظه مورد نظر در کیس، اتصال کابل رابط و اتصال کانکتور تغذیه آن و منظور از پیکربندی آماده سازی درایو برای نصب سیستم عامل و همچنین استفاده از قابلیت های دیگری همچون استفاده از انواع ارتباط RAID می باشد.
تفاوت نحوه نصب تنها در نحوه اتصال کابل رابط SATA می باشد، همانطور که در بخش تفاوت های ظاهری دیسک های SATA و ATA اشاره شد، هر کابل رابط SATA تنها قابلیت اتصال یک دیسک سخت را به برد مادر دارد و از این نظر از نصب کابل ATA IDE که در آن باید تنظیمات Master/Slave نیز در نظر گرفته می شد بسیار راحت تر به نظر می رسد.

گام بعدی اتصال کانکتور تغذیه به دیسک سخت است. اغلب دیسک های سخت SATA از دو نوع کانکتور استفاده می کنندو نوع اول و قدیمی تر همان کانکتور 4 رشته ای موسوم به مولکس و نوع جدید تر کانکتور مخصوص دیسک های SATA II که شامل 15 رشته جریان می باشد استفاده می کنند. این کانکتور در منبع تغذیه (پاور) نسخه 1.3 و بالاتر پشتیبانی می شود.
البته اکثر دیسک ها از هر دو نوع کانکتور تغذیه پشتیبانی می کنند اما در بعضی مدل ها که تنها کانکتور جدید تر 15 رشته ای پشتیبانی می شود، می توان از یک مبدل نیروی 4 رشته به 15 رشته استفاده نمود. این مبدل اکثرا همراه برد ماد به فروش می رسد. اما در صورت نیاز، امکان تهیه آن فروشگاه های سخت افزاری وجود دارد.
بنابر این نصب دیسک های سخت SATA بسیار ساده و تنها با نصب در کیس و اتصال کابل های رابط و تغذیه امکان پذیر است.
پیکر بندی دیسک های SATA می تواند تا حدودی برای کاربران مبتدی دردسر ساز باشد. در حال حاضر شناساندن دیسک های SATA در هنگام نصب سیستم عامل ویندوز تنها از طریق راه اندازی که به همراه مادربرد بر روی دیسکت فلاپی و یا بر روی CD ارایه می شود امکان پذیر است. البته با پیروی از راهنمای موجود بر روی دیسکت و یا دقت به پیام های داده شده از طرف برنامه نصب ویندوز می توان به راحتی دیسک سخت SATA را به ویندوز معرفی نمود.
در بخش بعدی مقاله به معرفی و توضیح انواع ترکیبات RAID را برای اتصال دیسک های سخت SATA می پردازیم.
آشنایی با RAID و ترکیبات آن
عبارت RAID سرواژه جمله "Redundant Array of Independent Disks" به معنای تحت الفظی "چیدمان دیسک های مستقل به هم افزوده شده" می باشد و برای اولین بار در سال 1987 مطرح شد. RAID در اصل عبارت است از ترکیب دو و یا مضرب زوجی از دیسک های سخت یکسان و مشابه (دیسک های مورد استفاده در ترکیبات RAID الزاما باید از یک مدل باشند) این ترکیبات برای دستیابی به دو امر افزایش سرعت خواندن و نوشتن(RAID 0)، افزایش ضریب امنیت اطلاعات (RAID 1) و یا ترکیبی از هر دو (RAID 0+1) مورد استفاده قرار می گیرند. ترکیبات پیچیده تری از RAID نیز امروزه در سرور های بزرگ استفاده می شود که صحبت در مورد آن از بحث ما خارج است.
RAID 0 : هدف از این نوع ترکیب، دستیابی به سرع بیشتر در هنگام خواندن و یا نوشتن از دیسک سخت می باشد. در این ترکیب از دو دیسک سخت مشابه استفاده شده و اطلاعات به صورت موازی بر روی دیسک ها قرار می گیرد. برای مثال با ترکیب دو دیسک سخت 80 گیگابایتی در حالت RAID 0، سرعت دستیابی به اطلاعات در حدود دو برابر افزایش پیدا می کند. اما ظرفیت نهایی قابل استفاده در این ترکیب برابر با ظرفیت یکی از دیسک ها می باشد. از این ترکیب در مواردی که نیاز به سرعت بالا برای دستیابی به اطلاعات وجود دارد استفاده می شود.
امتیاز منفی این ترکیب آن است که در صورت بروز مشکل برای یکی از دیسک ها، اطلاعات موجود در دیسک دیگر نیز بدون استفاده خواهد شد.
RAID 1 : هدف از این ترکیب افزایش امنیت برای اطلاعات است. در این ترکیب اطلاعات به صورت یک سان بر روی هر دو دیسک منتقل شده و با از دست دادن یکی از دیسک ها می توان از اطلاعات دیسک دوم استفاده نمود. این ترکیب بیشتر در مواردی که اطلاعات مهم و حیاتی هستند مانند سرور ها، ادارات و مراکز بایگانی استفاده می شود.
RAID 0+1 : با ترکیب چهار دیسک سخت یکسان و هم مدل می توان از امتیازات دو ترکیب RAID 0 و RAID 1 به صورت همزمان استفاده نمود. امتیاز منفی این ترکیب هم هزینه تمام شده بالا به شمار می رود.
XLS در Microsoft Office Excel مخفف عبارت زیر می باشد:
Microsoft Office Excel spreadsheet
مشتری مداری در عرصه کسب و کار مقوله ای است دو وجهی که بر مبنای شاخص های کمی و کیفی سنجیده می شود و رویکرد اصلی آن تاکید بر اصول و روش هایی است که سه شاخص زیر را تامین نماید. اولین شاخص تامین مدام و همگام با تغییرات محصول و سرویس مورد نیاز مشتری است, شاخص بعدی خلق ارزش برای مشتری است و در نهایت جلب رضایت مشتری با استفاده از ابزارها و شیوه های مختلف ارایه خدمت است.
....
در ساختار فنآوری اطلاعات دولت الكترونیك، سه لایه محاسباتی در نظر گرفته می شود.
متمركزكردن تمام سیاستهای كاری و خدمات در یك محل به تیم های تحقیق و توسعه این امكان را می دهد كه تمام تلاش شان را برای ساختن اجزاء كاری مدیریت پذیر و قابل بسط به كار ببرند و این اجزاء را به گونه ای شفاف با داده های پشت صحنه و كاربرد روی صحنه، یكپارچه سازند.